مجموعه حاضر، به معرفي پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، به عنوان يكي از مهمترين متوليان پژوهش حوزه هاي فرهنگي، ارتباطي و هنري كشور و همچنين ارائه اولويتهاي پژوهش اين پژوهشگاه در سال 1388 اختصاص دارد. شايان ذكر است كه پژوهشكدههاي 1- ارتباطات ميان فرهنگي و بينالملل 2- مطالعات راهبردی فرهنگ 3- مطالعات هنر و رسانه ايران 4- ارشاد اسلامي قم5- هنرهاي سنتي- اسلامي اصفهان و نيز مركز افكارسنجي و رصد فرهنگي، در دوره فعلي فعاليت پژوهشگاه، به برنامهريزي و انجام امور پژوهشي ميپردازند، ضمن آنکه شوراي پژوهشي نيز از ارکان اصلي تصميمگيري در حوزه پژوهش پژوهشگاه است. هر پژوهشكده نيز داراي چند گروه علمي- پژوهشي است كه در بخشهاي بعدي به تفصيل چشم انداز و مأموريت آنها ارائه مي گردد و در خاتمه راهنماي ارتباط پژوهشگران با پژوهشگاه آورده شده است. در اين مجموعه ابتدا پيشگفتاري كه به قلم آقاي دكتر محمدرضا مرندي، مشاور وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي و رئيس پژوهشگاه، نگاشته شده، ارائه ميگردد، سپس به معرفي چشمانداز و مأموريت پژوهشكدهها و گروههاي پژوهشي، پرداخته ميشود. اولويتهاي پژوهشي گروههاي مختلف پژوهشي از جمله مواردي است كه به منظور آگاهي مؤسسات و پژوهشگران حوزههاي مربوط ارائه ميگردد. اميد است مجموعه حاضر كه حاوي محورهاي پژوهشي در حوزه فرهنگ، هنر و ارتباطات ميانفرهنگي و ارشاد اسلامي و هنرهاي سنتي است، مورد عنايت صاحب نظران، مؤسسات پژوهشي و پژوهشگران حوزه هاي مزبور قرار گرفته و زمينههاي همكاري آنان را با پژوهشگاه فراهم آورد و قدمي هرچند كوچك در مسير نهادينه كردن پژوهش در اين حوزهها باشد.
پيشگفتار پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات به منظور رفع نيازهاي پژوهشي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، در دوره جديد فعاليت خود از سال 1385، با سر لوحه قرار دادن رويكرد "مسأله محوري" آغاز نموده است. اهميت و جايگاه راهبردي فرهنگ و هنر اسلامي در مسير اعتلاي اقتصادي و صنعتي كشور، حفظ انسجام فرهنگي و اجتماعي، تعميق ارزشهاي ديني و حركت هدفمند در مسير توسعه نرمافزاري همواره در نظر مسؤولان و برنامهريزان كشور قرار داشته و در دوره فعاليت دولت نهم نيز اين فرآيند شتاب بيشتري يافته است. ضمن آنكه سير صعودي سهم بودجه بخش فرهنگ، نسبت به بودجه عمومي كشور؛ كيفيت، كميت و تنوع خدمات فرهنگي و هنري را در اقصي نقاط ايران اسلامي، گسترش بخشيده است؛ علاوه بر اين موارد، گسترش پر شتاب فضاي مجازي و رسانههاي ديجيتال و شبكههاي اطلاعرساني با ظرفيت پوشش وسيع، آثار فرهنگي و اجتماعي ژرف و پردامنهاي را در پي داشته كه بر اين اساس نميتوان عوارض و آثار اين مقولات را بر سپهر فرهنگي جامعه ناديده انگاشت. مهمترين هدف پژوهشگاه، پژوهش در چارچوب وظايف و تكاليف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به منظور شناخت تنگناها و مشكلات اين حوزه وسيع، شناسايي قابليتها و ظرفيتها و ارائه راهبردها و راهكارهاي مناسب براي حل مشكلات و رشد و توسعه قابليتها در مسير تعالي فرهنگي كشور است، كه در سند چشمانداز بيست ساله نظام مقدس جمهوري اسلامي و برنامه چهارم توسعه فرهنگي، اجتماعي منعكس شده است. در اين مسير، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات با لحاظ كردن موارد فوق و رويكرد مسأله محوري، طراحي جديدي را در دستور كار قرار داد تا از پژوهشگاهي كه صرفاً به مطالعات دانشگاهي، بنيادين و نظري ميپردازد، تبديل به پژوهشگاهي شود كه مسايل وزارتخانه و حوزه كلان فرهنگ و هنر را بررسي و حل نمايد. البته نميتوان از تلاشهاي انجام شده در دورههاي قبلي فعاليت پژوهشگاه چشم پوشيد و در همين مجال لازم است كه از تمام اين كوششها و به ويژه تلاش رؤساي پيشين پژوهشگاه تقدير و تشكر نمايم. از جمله اين موارد ميتوان به كسب مجوز شوراي گسترش آموزش عالي، تشكيل هيات امنا و تبديل مؤسسه به پژوهشگاهي معتبر، انجام دادن طرحهاي مختلف و وسيع تحقيقاتي مثل: طرح بزرگ و ملّي ارزشها و نگرشهاي ايرانيان و... اشاره نمود. اما با عنايت به موارد پيش گفته، در دوره مديريت جديد ساختار پژوهشگاه، پژوهشكدهها و گروههاي پژوهشي براساس رويكرد (حل مسأله) طراحي و پژوهشكدهها، گروههاي علمي و اولويتهاي پژوهشي با تغيير شكل جدي، براي اين نحوه عملكرد آماده شدند. در قدم دوم نيز، لازم بود وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به نحوي تجهيز شود تا آماده ورود ديدگاه پژوهشي پژوهشگاه با رويكرد مسأله محور به درون خود باشد، و اين مهم كه از طريق رايزنيهاي درون تشكيلاتي و با حمايت مقام عالي وزارت در حال انجام است و با استعانت از خداوند و تعامل دو جانبه و سازنده وزارتخانه و پژوهشگاه محقق خواهد شد. پژوهشگاه در دوره جديد كوشش خواهد كرد تا با فعالسازي پژوهشكدههاي خود از طريق تامين كار هيأت علمي و اخذ مجوزهاي لازم در اين خصوص برنامهاي مدّون براي ارتقاء سطح علمي خود به عمل آورده و ضمن تسهيل روند رسيدگي به طرحهاي پژوهشي، از يك مجموعه صرفاً اداري، تشكيلاتي نظاممند و علمي و به عنوان قوه عاقله وزارتخانه رسالت خود را به انجام برساند. با عنايت به موارد مطرح شده و در مسير رهنمودهاي رهبر معظم انقلاب و سياستهاي راهبردي دولت نهم و برنامههاي اعلامي مقام عالي وزارت جناب آقاي دكتر حسيني، در حوزه فرهنگ، برنامهها و محورهاي علمي و عملياتي زير در دستور كار پژوهشگاه قرار گرفته است: - تغيير نگاه مبنايي مديران پژوهشگاه از مفهوم «توسعه فرهنگي» به مفهوم «تعالي فرهنگي» - اعتلاي نقش پژوهش در حوزه سياستگذاري و ايجاد ارتباط سازماني بين پژوهشگر، سياستگزار، تصميمگيرندگان و مجريان - انسجام پژوهش در وزارتخانه با رويكردي راهبردي - گذر از پژوهشهاي نظري بسوي پژوهشهاي كاربردي عملياتي با ديدگاه مسأله محوري - جذب هيأت علمي متخصص، متعهد و داراي صلاحيت به عنوان مبناي فعاليتهاي ماندگار پژوهشي مورد نياز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي - ايجاد ساز و كار و سازمان مناسب براي فعاليتهاي پژوهشي.
شايان ذكر است كه با عنايت به اهداف و برنامههاي پيش گفته، نسبت به باز تعريف و طراحي پژوهشكدهها و گروههاي علمي – پژوهشي و نيز بازنگري در ساختار كلي پژوهشگاه اقدام لازم در حال انجام است، كه اين موضوع در كنار تمهيدات اجرايي و اداري انديشيده شده درخصوص جذب هيأت علمي پژوهشگاه، ميتواند افقهاي جديدي را پيش روي پژوهش در حوزههاي مختلف بخش فرهنگ بگشايد. در دوره حاضر، پنج پژوهشكده، شامل پژوهشكده ارتباطات، پژوهشكده ارشاد اسلامي قم، پژوهشكده هنرهاي سنتي- اسلامي اصفهان، پژوهشكده فرهنگ و پژوهشكده هنر و رسانه ايران در پژوهشگاه تشكيل شده، كه هر كدام از پژوهشكدهها نيز با تشكيل گروههاي علمي – پژوهشي مرتبط با فعاليت خود، حوزههاي مختلف پژوهشي را پوشش ميدهد. در انتها لازم است از تلاشهاي كليه مسوولين قبلي اين پژوهشگاه به ويژه جناب آقاي دكتر محمدهادي همايون سپاسگزاري نمايم و همچنين همكاري تمام عزيزاني كه از ابتداي تصدي اينجانب در پژوهشگاه، در عرصههاي علمي و اجرايي به ياري پژوهشگاه شتافتند، بخصوص مقام عالي وزارت جناب آقاي دكتر حسيني، معاونين محترم وزارت فرهنگ وارشاد اسلامي، همكاران محترم معاونت برنامهريزي و نظارت راهبردي رياست جمهوري، وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و هيأت امناي محترم پژوهشگاه، شوراي پژوهشي و هيأت رئيسه پژوهشگاه، صميمانه تشكر نموده و براي آنان آرزوي توفيق الهي در انجام خدمت شايسته در عرصههاي مختلف نظام مقدس جمهوري اسلامي داشته باشم. با اين اميد كه با استمرار فعاليتها و برنامههاي تدوين شده، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات بتواند سهم شايستهاي در حل مسايل حوزه فرهنگ داشته باشد.
